Nağılın adı Əlibaba olsa da, o, əslində passiv bir obrazdır. Bütün quldurları öldürən, Əlibabanı ölümdən dəfələrlə xilas edən məhz Mərcanədir.
Şərqin Hikməti: Əlibaba və 40 Quldur
Orijinal hekayədə Mərcanə sadəcə bir xidmətçi deyil, inanılmaz zəkaya və döyüş qabiliyyətinə malik bir qadındır. Mərcanənin quldurları qaynar yağ ilə öldürməsi sadəcə bir müdafiə üsulu deyil.
"Açıl, Küncüt!" — Sirri— Niyə məhz küncüt?
Əlkimyada (Alchemy) qaynar yağ və ya maye maddənin "təmizlənmə" və "çevrilmə" prosesini simvolizə edir. Mərcanə Əlibabanın ailəsini (ruhunu) quldurlardan (mənfi enerjilərdən) təmizləyən bir "mənəvi bələdçi" rolundadır.
Küncütün sirri
Bəzi araşdırmaçılara görə, küncüt dənələri yetişəndə qəfildən və səsli şəkildə partlayaraq açılır. Digər bir nəzəriyyəyə görə isə, "Sesame" sözü qədim ibrani dilindəki "Sem" (ad/Allahın adı) sözü ilə bağlıdır — mağaranın açılması əslində mistik bir dua ilə baş verirmiş.
Şərq ənənəsində 40 rəqəmi "çilə" (sınaq müddəti), "təmizlənmə" və "kamilləşmə" deməkdir. Məsələn, Sufilər 40 gün çilə çəkirlər. Nağıldakı 40 quldur Əlibabanın qarşısında duran 40 böyük sınağı təmsil edir.
Duz Qaydası: Quldurbaşının Ölüm Qorxusu
Nağılın orijinal versiyasında quldurbaşı tacir cildində Əlibabanın evinə qonaq gələndə yeməkdə duz olmamasını xüsusi xahiş edir. Bunun səbəbi qədim Şərq adətidir: əgər bir insan digərinin evində "duz-çörək kəssəydi", o, həmin ev sahibinə qarşı pislik edə bilməzdi. Mərcanə məhz bu detaldan şübhələnərək onun quldur olduğunu anlayır.
Əlibabanın Həqiqi Kimliyi
Əlibaba obrazının arxasında real bir insanın, Hanna Diyabın inanılmaz həyat hekayəsi dayanır! 2021-ci ildə Diyabın xatirələrinin ingilis dilinə tərcüməsi, ədəbiyyatşünaslar arasında əsl inqilab yaratdı.
Sufi təfsirə görə nağıldakı mağara əslində insanın qəlbidir. Qırx quldur isə insanın içindəki 40 mənfi xüsusiyyəti təmsil edir.— Ezoterik şərh ənənəsindən
